منوی اصلی
سامانه ها و خدمات

نظرسنجی
کیفیت خدمات دهی مرکز حضرت زهرا(س) را چگونه ارزیابی می کنید؟

عالی
خوب
متوسط
ضعیف

آمار بازدید کنندگان
بازديدکنندگان اين صفحه: 11749
بازديدکنندگان امروز: 964
کل بازديدکنندگان: 1254481
بازديدکنندگان آنلاين: 4
زمان بارگزاري صفحه: 0.8424 ثانيه
آشنایی با برخی سرطان ها

 

آشنایی با برخی از سرطانها


تعریف سرطان:

سرطان حالتی است كه در آن سلولهای طبیعی دست خوش تغییرات زیر می‌شوند:
۱- هسته یك سلول خیلی بزرگتر از حالت عادی می‌گردد
۲- در رنگ‌آمیزی هسته سلول پر رنگ تیره می‌گردد
۳- هسته بنظر می‌رسد كه شكل خارق‌العاده داشته و اطراف هسته دندانه‌دار می‌گردد
۴- اصولاً خود سلول بزرگتر از حد عادی می‌باشد
۵- به علت بزرگ بودن هسته، سیتوپلاسم سلول كوچكتر بنظر می‌رسد
۶- سلول خیلی زودتر و سریعتر شروع به تقسیم می‌كند
سلول سرطانی عمل اصلی خود را در یك عضو از بدن از دست می‌دهد و دیگر مفید نمی‌باشد و اعمال بدن را نادیده گرفته، صرفاً متوجه تغییرات و تغذیه خود می‌باشد و همكاری خود را نسبت به سلولهای دیگر از دست می‌دهد و در نتیجه به تكثیر بدون كنترل خود در یكی از قسمتهای بدن ادامه داده و آن عضو را از كار می‌اندازد. علاوه بر این با انتشار و گسترش به سایر نواحی بدن موجبات مرگ مریض را فراهم می‌سازد.

 

آیا هركس كه بیماری سرطان دارد با این بیماری فوت می‌كند؟

مطلقاً نه، اگر چنانچه بیماری بموقع شناخته گردد، بسیاری از سرطانها را می‌توان با جراحی و رادیوتراپی و یا با داروهای شیمیایی یا مخلوطی از آنها درمان كرده و مریض را از مرگ حتمی نجات داد.
مطلبی كه مهم است تشخیص زودرس سرطانها می‌باشد. زیرا پس از آنكه یك سلول دچار تغییرات ذكر شده گردید و بدل به سلول سرطانی شد، از آن به بعد سلولهای مشابه خود را ایجاد می‌كند. یعنی ابتدا به دو سلول، بعد به ۴ سلول و همین طور الی آخر تقسیم می‌گردند.
اگر در مراحل اولیه این سلولها كشف گردند و قبل از آنكه به سایر نقاط بدن انتقال یابند (در حالت موضعی) درمان شوند بهترین شانس برای نجات بیمار بدست آمده است. از این رو علائم اولیه برخی از سرطانهای زنان و مردانه و طرق بررسی و پیگیری آنها را ذكر می‌كنیم.

 

۱- سرطان بیضه

شانس این كه یك مرد سفیدپوست در طی عمر خود دچار سرطان بیضه گردد نزدیك ۲/۰% می‌باشد. شیوع این سرطان در همه جای دنیا یكسان نیست و در نژادهای مختلف و در كشورهای مختلف شیوع متفاوتی دارد.
این سرطان عمدتاً مردانی كه در محدوده سنی ۱۵ تا ۴۵ سالگی قرار دارند را مبتلا می‌سازد. با درمانهای جدیدی كه برای این سرطان ابداع شده طول عمر این بیماران بیشتر شده است. در طبقات مرفه شانس بروز این سرطان تقریباً دوبرابر شانس بروز آن در طبقات پایین جامعه می‌باشد.
در مورد این كه سرطان در اثر چه عاملی به وجود می‌آید، باید گفت علت ایجاد این سرطان مشخص نیست. عوامل مادرزادی و محیطی در بروز آن مؤثر است.
مشخص‌ترین عاملی كه با سرطان بیضه مرتبط است عدم نزول بیضه‌ها در دوران طفولیت می‌باشد. این مسئله در ۱۰ درصد از كلیه افراد مبتلا به سرطان بیضه دیده می‌شود.
اگرچه درمان این بیضه‌ها در همان دوران كودكی و پایین آوردن بیضه‌ها به محل اصلی آن تغییری در شانس بروز سرطان ایجاد نمی‌كند ولی در عوض تشخیص زودرس آن را آسان‌تر می‌سازد.
از سایر عواملی كه ممكن است مؤثر باشند ضربه به بیضه و عفونت بیضه است اما ارتباط آنها با سرطان بیضه اثبات نشده است. مصرف داروهایی كه استروژن دارند توسط مادر در طی دوره حاملگی فرد ممكن است در ایجاد سرطان بیضه نقش داشته باشد.

 

علائم بالینی:

شایعترین علامت سرطان بیضه بزرگ شدن بیضه یا بیضه‌ها بدون درد است. این بزرگ شدن بیضه‌ها با گذشت زمان و به صورت تدریجی اتفاق می‌افتد. اكثراً بیضه سمت راست مبتلا می‌گردد ولی گاهی اوقات دوطرفه می‌باشد.
گاهی احساس سنگینی در بیضه‌ها وجود دارد. گاهی از اوقات درد بیضه هم وجود دارد. این درد كه در ۱۰ درصد از موارد ایجاد می‌گردد به علت خون‌ریزی خود به خود در داخل بیضه است.
در جوامع غربی از زمانی كه خود بیمار متوجه علائم سرطان بیضه می‌شود تا زمانی كه به پزشك مراجعه می‌كند ۳ الی ۶ ماه طول می‌كشد. احتمالاً این زمان در كشور ما طولانی‌تر است.
هرچه این زمان طولانی‌تر باشد، رشد و پیشرفت سرطان به قسمتهای دیگر بدن بیشتر است، اهمیت این مسئله تا بدین حد است كه نزدیك ۱۰ درصد از بیماران به خاطر علائم ناشی از دست‌اندازی سرطان به اعضای دیگر مراجعه می‌كنند نه بخاطر علائم سرطان بیضه.
از این علائم دست‌اندازی به كمردرد به علت انتشار سرطان بیضه به اطراف مهره‌های كمری می‌توان اشاره نمود. ریه‌ها، استخوانها و سیاهرگ بزرگ تحتانی نیز مورد تهاجم سرطان بیضه قرار می‌گیرند. هنگام درگیری ریه‌ها بیمار با سرفه و تنگی نفس مراجعه می‌كند.
درگیری استخوانها به صورت درد دست و پا بروز می‌كند و در هنگام درگیری سیاهرگ بزرگ تحتانی بیمار از تورم پاها شاكی است.
آزمایشاتی برای تشخیص سرطان بیضه وجود دارد كه توسط پزشك تجویز می‌گردد. از روشهای تشخیصی بسیار خوب سونوگرافی از بیضه‌ها می‌باشد. برای تشخیص تهاجم سرطان بیضه به سایر قسمتهای بدن عكسبرداری از ریه و سی‌تی اسكن شكم انجام می‌گردد.
ممكن است علائم سرطان بیضه در بیماری‌هایی چون عفونت بیضه و مجاری اطراف آن و هیدروسل و تجمع مایع در بیضه و سل بیضه دیده شود.
بنابراین با مشاهده علائم اولیه (تورم بیضه و احساس سنگینی) یا علائم ثانویه (درد استخوانها و كمردرد و سرفه و …) باید فوراً نگران شد اما مراجعه فوری به پزشك ضروری است. با آگاهی از این علائم و مراجعه سریع به پزشك و درمان به موقع سرطان بیضه از انتشار آن و نهایتاً مرگ بیمار جلوگیری می‌شود.

 

۲- سرطان پروستات:

شایعترین سرطان در آقایان سرطان پروستات می‌باشد. البته سابق بر این سرطان ریه و روده بزرگ از شیوع بیشتری برخوردار بودند. ولی امروزه سرطان پروستات شایعتر است. اگرچه در موارد زیادی این سرطان باعث بروز علائم بالینی در فرد مبتلا می‌گردد ولی در بعضی از موارد ممكن است ایجاد نگردد.
سرطان پروستات به ندرت در سنین كمتر از ۴۰ سالگی بروز می‌كند. هرچه از ۴۰ به طرف ۷۰ سال برویم شیوع این سرطان بیشتر شده در ۷۰ تا ۸۰ سالگی به حداكثر شیوع خود می‌رسد.
شیوع این سرطان زیاد است. ۳۰% از افراد ۵۰ ساله دچار این سرطان هستند و در سن ۷۵ سالگی ۷۵% مردان مبتلا می‌باشند.
(این دو آمار به دنبال كالبد شكافی به دست آمده است)

 

علت ایجاد سرطان پروستات:

عوامل مؤثر در ایجاد سرطان پروستات ۴ دسته‌اند:
۱- وراثت: این سرطان در خویشاوندان فرد مبتلا با احتمال بیشتری بروز می‌كند.
۲- تغذیه و عوامل محیطی: هنوز اثبات نشده است.
۳- عوامل هورمونی: هورمون جنسی مردانه باعث تسهیل بروز سرطان پروستات می‌گردد. هرچه غده پروستات بیشتر توسط هورمون جنسی تحریك شود احتمال بروز سرطان پروستات بیشتر می‌گردد.
۴- عوامل عفونی: اثر این عوامل اثبات نشده است.

 

عوامل بالینی:

ممكن است بدون علامت باشد و در جریان معاینه معمولی بیمار یا به دلیل بیماری دیگر تشخیص داده نشود. این مسئله اهمیت معاینه پروستات در جریان معاینه عادی بیماران را مشخص می‌كند.
علائم معمول سرطان پروستات شامل علائم انسداد ادراری ناشی از فشار بر روی گردن مثانه، احتباس حاد ادرار (عدم توانایی دفع ادرار)، وجود خون در ادرار و عدم توانایی در نگاه داشتن ادرار می‌باشد.
پس از انتشار سرطان به استخوانها و ستون مهره‌ها علائمی به صورت درد استخوانها، علائم عصبی ناشی از فشار بر روی طناب نخاعی و شكستگی مهره‌ها بروز می‌كند.
تشخیص با معاینه پروستات توسط پزشك صورت می‌گیرد. با توجه به مطالبی كه به آنها اشاره شد احتمال این كه افراد بدون آنكه علا.تی داشته باشند مبتلا به سرطان پروستات باشند وجود دارد
بنابراین عاقلانه است كه برنامه‌ای تنظیم شود تا به طور مرتب و منظم و در فواصل زمانی مشخصی، آقایان از نظر سرطان پروستات مورد بررسی قرار گیرند كه از سه روش: آزمایش P.S.A و معاینه پروستات و سونوگرافی از غده پروستات میـوان استفاده كرد.
لازم است بعد از ۳۵ سالگی اقدامات تشخیصی برای مردان شروع شود پس از تشخیص درمان جراحی، رادیوتراپی، هورمونی ممكن است صورت بگیرد.

 

۳- سرطان پستان در زنان:

شایعترین سرطان در خانمها سرطان پستان است. شایعترین علت مرگ در خانمهای ۴۰ تا ۴۴ ساله سرطان پستان می‌باشد. با افزایش سن خانمها، احتمال ابتلا به سرطان پستان افزایش می‌یابد.
خانمهایی كه مادران یا خواهرانشان دچار سرطان پستان باشند، شانس بیشتری برای ابتلاء به این سرطان را دارند و اگر این بستگان قبل از زمان یائسگی دچار سرطان شده باشند یا سرطان آنها در هر دو طرف باشد و یا در چند نفر از بستگان نزدیك فرد، سرطان رخ داده باشد، شانس بیشتری برای ابتلاء به سرطان پستان دارند.
خانمهایی كه هرگز صاحب فرزند نشده‌اند و یا اولین زایمان آنها بعد از سن ۳۵ سالگی باشد، شانس بیشتری برای ابتلاء به سرطان پستان دارند بعلاوه هرچند اولین عادت ماهانه در سن پایین‌تری شروع شود (كمتر از ۱۲ سال) و یائسگی دیرتر بروز كند (بعد از ۵۰ سالگی) شانس گرفتاری به سرطان پستان نیز افزایش می‌یابد.
خانمهایی كه دچار سرطان رحم شده باشند، شانس بیشتری برای درگیری با سرطان پستان دارند. عوامل محیطی و جغرافیایی و مصرف الكل نیز در بروز این نوع سرطان مؤثرند.
دوره رشد این سرطان طولانی است و تمایل زیادی به دست‌اندازی و انتشار به سایر اعضاء دارد. به خاطر این مسائل برنامه‌های مختلفی جهت ردیابی سرطان در سطح جمعیت پیشنهاد شده است تا در مرحله اولیه رشد سرطان و پیش از اینكه انتشار پیدا كند تشخیص داده شود.

 

علائم بالینی:

در اكثریت موارد بیمار به خاطر اینكه متوجه یك توده بدون درد در پستان خود شده است مراجعه می‌كند. گاهی از اوقات این توده دردناك است. ترشح از پستان، فرو رفتن نوك پستان، سفت شدن و قرمز شدن پستان نیز گاهی دیده می‌شود. قسمت بالا و خارجی پستان و نوك پستان بیشتر دچار سراطن می‌شوند. غدد لنفاوی زیربغل نیز گاهی متورم می‌شوند.
علائمی كه نشانه پیشرفت سرطان پستان هستند و از وخامت بیماری حكایت می‌كنند موارد زیر می‌باشند: دانه دانه شدن پستان، زخم شدن پوست پستان و وجود یك توده بزرگ و سفت در پستان كه از داخل به دیواره قفسه سینه چسبندگی داشته باشد غددلنفاوی، زیر بغل، كبد و ریه از نواحی هستند كه سرطان پستان به آنها انتشار می‌یابد.
به خاطر شیوع نسبتاً زیاد این سرطان و تمایل آن به انتشار، برنامه‌های مختلفی جهت ردیابی و تشخیص زودرس آن پیشنهاد شده است. این برنامه‌ها شامل سه قسمت می‌باشند:
۱- معاینه پستان توسط خود فرد: (هر ماه یكبار بعد از ۲۰ سالگی) با مشاهده كوچكترین تغییری در وضعیت پستان باید به پزشك مراجعه نماید.
۲- معاینه توسط پزشك: بین ۲۰ تا ۴۰ سالگی هر ۲ الی ۳ سال یكبار توسط پزشك معاینه می‌شوند. بعد از ۴۰ سالگی سالی یكبار اینكار انجام شود.
۳- رادیوگرافی پستان: از ۳۵ سالگی تا ۴۰ سالگی باید یك بار رادیوگرافی پستان انجام شود.
پس از تشخیص درمان با جراحی، رادیوتراپی، و هورمون درمانی انجام می‌شود.

 

۴- سرطان گردن رحم:

پنجاه سال پیش سرطان گردن رحم شایعترین علت مرگ در خانمهای آمریكایی به علت سرطان بود ولی از سال ۱۹۴۰ به بعد میزان مرگ و میر ناشی از این سرطان بیش از ۵۰ درصد كاهش یافته است. با این وجود هنوز میزان مرگ و میر ناشی از سرطان گردن رحم سالانه موجب مرگ عده زیادی می‌گردد.
احتمال بروز این سرطان در خانمهایی كه ازدواج كرده‌اند بیشتر از خانمهای مجرد است.
هرچه تماس جنسی و مقاربت بیشتر انجام شود و به علاوه هرچه اولین مقاربت در سن پایین‌تری انجام شود احتمال بروز این سرطان بیشتر می‌شود.
بیماریهای مقاربتی نیز در سرطان گردن رحم نقش دارند. در هر صورت نقش و اهمیت رعایت بهداشت در پیشگیری از بروز این سرطان مطرح می‌باشد. برای اینكه بافت طبیعی گردن رحم به یك بافت سرطانی تبدیل شود، باید مراحل خاصی را طی كند. این مراحل كه به تدریج و با گذشت زمان پیشرفت می‌كنند به ترتیب عبارتند از:
۱- بافت طبیعی
۲- بهم‌ریختگی
۳- سرطان محدود به بافت سطحی
۴- سرطان مهاجم
در موارد زیادی (نزدیك به ۵۰ درصد موارد) بافتی كه در مرحله بهم‌ریختگی است خود به خود به قسمت بافت طبیعی بر می‌گردد. ولی وقتی به مرحله سرطان محدود به بافت رسید، دارای اهمیت زیادی می‌شود. زیرا این مرحله مقدمه مرحله سرطان مهاجم است. هرگونه اقدامی كه بتوان برای تشخیص این مرحله انجام داد ارزش و اهمیت بی‌اندازه‌ای دارد و همچنین هر اقدامی كه برای متوقف نمودن سیر سرطانی در مرحله محدود به بافت یا زودتر بتوان انجام داد موجب نجات جان بیمار خواهد شد.
روش بسیار خوب و مؤثری كه برای تشخیص وضعیت گردن رحم وجود دارد، نمونه‌برداری سطحی از گردن رحم می‌باشد كه به آن آزمایش پاپ اسمیر می‌گویند.
هر خانمی پس از ازدواج باید سالانه یكبار آزمایش پاپ انجام دهد. اگرچند سال پشت سرهم آزمایش طبیعی بود و مشكلی در معاینه توسط پزشك متخصص زنان دیده نشد، می‌توان پاپ اسمیر را هر دوسال یا سه سال یكبار انجام داد. اگر جواب پاپ اسمیر مثبت بود نمونه‌برداری از بافت رحم انجام می‌شود. پس از تشخیص مرحله سرطان محدود به بافت سطحی باید آن را سریعاً درمان نمود كه روشهای مختلفی برای درمان آن وجود دارد. مرحله بعد از سرطان محدود به بافت، مرحله سرطان مهاجم است.

 

علائم بالینی:

تا مرحله سرطان محدود به بافت، هیچ علامتی در بیمار وجود ندارد و ظاهراً سالم است. در مرحله سرطان مهاجم نیز ممكن است هنوز هیچ علامتی نداشته باشد و یا اینكه علائم خفیفی از خود نشان دهد.
خونریزی ماهانه نامنظم، خونریزی پس از نزدیكی، و یا ترشح بدبو و خونآلود از علائم بیماری است. به تدریج كه سرطان پیشرفت می‌كند، ترشحات خونی بیمار بیشتر شده و بیمار هر روز از خونریزی شكایت می‌كند. با پیشرفت بیشتر سرطان، بیمار از درد نیز شاكی می‌شود. كمر درد به پشت، ران و زانو انتشار می‌یابد. در بعضی موارد ممكن است بیمار هیچگونه ترشحی نداشته و فقط از درد شاكی باشد.

 

روشهای درمان كلاً عبارتند از:

جراحی، درمان با اشعه و شیمی درمانی.